Cậu đang nằm trườn trên giường sau một ngày rã rời, ngón tay vô thức vuốt màn hình. Rồi một chấm thông báo đỏ chót hiện lên. Người bạn thân hồi đại học vừa cập nhật trạng thái mới, khoe khéo cái chức danh quản lý kèm bức ảnh ăn mừng ở một nhà hàng sang trọng. Lướt xuống thêm hai nhịp, lại thấy một người quen đăng hình chiếc chìa khóa xe hơi mới cáu, lấp lánh cạnh vô lăng. Cậu nắn nót gõ một dòng "Chúc mừng nha, giỏi quá!" kèm cái icon bắn tim, rồi thả điện thoại xuống nệm. Bỗng dưng, khoảng không trong phòng tối sầm lại, nặng trịch. Không phải cậu giả tạo, cậu thật lòng mừng cho sự nỗ lực của họ. Nhưng niềm vui ấy chỉ lướt qua trên bề mặt, còn chìm sâu xuống đáy lòng lại là một cảm giác nghẹn đắng, một tiếng thở dài tự thương hại.
Cái giọng nói đó lại rỉ rả bên tai: "Nhìn người ta kìa, bằng tuổi mình mà đã có tất cả. Còn mình thì sao? Giậm chân tại chỗ, một tài khoản ngân hàng lúc nào cũng thoi thóp, một công việc chẳng biết ngày mai thế nào." Cậu tự ghét chính mình vì cái cảm giác ghen tị nhen nhóm ấy. Cậu tự trách mình hẹp hòi, không biết vỗ tay cho người khác. Nhưng sâu xa hơn cả sự ghen tị, đó là cảm giác bị bỏ lại. Giữa một đường đua mà ai cũng đang tăng tốc cắm cờ, cậu thấy mình như đang hụt hơi, lê lết, mãi chưa qua được vạch xuất phát. Mỗi một người thành công quanh cậu lúc này, dù vô tình, đều biến thành một chiếc gương tàn nhẫn soi rõ những mảng khuyết, những hứa hẹn dang dở, những điều cậu chưa từng đạt được.
Cậu đang lấy "bản nháp" của mình so với "bản in hoàn chỉnh" của họ
Có một sự bất công ngấm ngầm trong trò chơi so sánh này mà cậu hiếm khi nhận ra: cậu đang dùng hai hệ quy chiếu hoàn toàn chệch nhịp. Trên mạng xã hội hay trong những buổi họp lớp, người ta chỉ mang ra những tấm huy chương đã được đánh bóng kỹ lưỡng. Cái bài đăng thăng chức kia không đính kèm những đêm họ thức trắng, dạ dày co thắt vì áp lực doanh số, hay những lời mắng mỏ sượng sùng từ cấp trên. Tấm ảnh chiếc xe hơi mới không chú thích thêm cái hợp đồng vay trả góp đằng đẵng mấy năm trời cùng nỗi sợ mất việc nơm nớp. Cậu đang nhìn vào một "bản in hoàn chỉnh", được cắt cúp, căn lề và chỉnh màu hoàn hảo nhất của cuộc đời họ.
Còn với cuộc đời cậu, cậu lại nắm giữ toàn bộ "bản nháp" nhàu nát. Cậu biết rõ từng dòng gạch xóa, từng lần sai chính tả, từng buổi sáng đấu tranh vật vã mới chui ra khỏi chăn, từng đêm khóc ướt gối vì một dự án hỏng. Cậu phải sống với tất cả những phần trần trụi, vụng về và xấu xí nhất của mình. Nên khi cậu mang cái bản nháp dang dở, chằng chịt lỗi ấy ra đọ với bìa tạp chí bóng lộn của người ta, kết quả là cậu tự nhận phần thua nhục nhã. Cậu quên mất rằng, sau ống kính hào nhoáng ấy, họ cũng có những bản nháp tồi tàn mà họ sống chết giấu nhẹm đi.
Và còn một sự thật nữa: cậu không bao giờ biết được cái giá họ phải trả, và liệu chiếc cúp đó có thật sự đem lại cho họ một giấc ngủ ngon hay không. Nhiều người chạm đến cái đỉnh mà xã hội tung hô, nhưng khi ngồi một mình trong căn nhà rộng thênh thang, họ lại thấy lạnh lẽo và trống rỗng đến cùng cực. Nếu cậu đang cắm đầu chạy theo một vạch đích mà không chắc nó có dành cho mình không, bài Cảm giác vô nghĩa khi đi làm dù công việc vẫn chạy sẽ là một trạm nghỉ để cậu thở và nghĩ lại.
Một cuộc đua không có điểm dừng sẽ vắt kiệt cậu
Điều làm việc so sánh trở nên độc hại là nó không có điểm dừng. Đặt giả thiết sáng mai cậu thức dậy, cậu có ngay lập tức cái chức danh giám đốc và căn nhà mặt phố mà cậu hằng ao ước. Cậu sẽ hạnh phúc chứ? Có thể, nhưng chỉ được vài ngày. Vì ngay khi đứng ở cái bậc thang mới đó, tầm nhìn của cậu sẽ mở ra và đập vào mắt cậu là những người đang đi siêu xe, sở hữu tập đoàn. Thước đo lại tự động dịch lên. Trò chơi này được thiết kế để cậu không bao giờ thắng. Cậu biến đời mình thành một chiếc máy chạy bộ, cứ phải tăng tốc liên tục chỉ để thấy mình vẫn đứng ở một chỗ.
Cái khao khát phải bằng bạn bằng bè, phải kịp tiến độ, phải có một cái "profile" đẹp đẽ để mang ra khoe, nó như một con đỉa vô hình ngày ngày hút cạn năng lượng sống của cậu. Nếu sự thúc ép vô hình này làm cậu ngạt thở, hãy thử dừng lại đọc bài Áp lực đồng trang lứa, khi ai cũng đang chạy nhanh hơn để thấy rằng mình không hề đơn độc trong cái sự mệt mỏi này.
Chế tạo một thước đo của riêng mình
Cách duy nhất để thắng trò chơi so sánh là từ chối tham gia nó. Thay vì dán mắt vào bảng điểm của người ở làn chạy bên cạnh, cậu thử quay lại nhìn vào đường đua của mình. Thành công của người kia chỉ làm cậu nhói lòng khi cậu vô thức tin rằng cái họ đang có là tiêu chuẩn bắt buộc cho hạnh phúc của cậu. Nhưng đời cậu đâu phải là bản photocopy đời họ. Cái chức quản lý với lịch họp dày đặc kia có thể làm họ tự hào, nhưng có khi lại giết chết sự tự do mà cậu đang âm thầm trân trọng.
Cậu hãy thử đo đạc lại thành công theo một cách rất khác. Không phải bằng lương bổng hay chức tước, mà bằng việc so mình của hôm nay với mình của ba năm trước. Có thể tiền trong túi cậu chưa tăng nhiều, nhưng bù lại, cậu đã biết cách từ chối những cuộc vui vô bổ. Cậu đã bớt tự đay nghiến mình khi phạm lỗi. Cậu đã bước ra khỏi một mối quan hệ độc hại. Cậu biết nấu một bữa ăn ngon thay vì ăn mì gói. Những thành tựu vô hình ấy không thể quy ra tiền, không thể chụp ảnh đăng Facebook câu like, nhưng nó là lớp móng vững chắc định hình con người cậu.
Cảm thấy chạnh lòng trước hào quang của người khác là một phản ứng rất con người, nó không định nghĩa cậu là kẻ đố kỵ hay xấu xa. Nó chỉ là lời nhắc nhở rằng cậu cũng đang ôm một khao khát sống tốt hơn. Vậy nên, lần tới khi lướt thấy một tấm ảnh rực rỡ và lồng ngực thắt lại, cậu thử hít một hơi thật sâu. Nhắc mình nhớ rằng họ đang trình diễn một khoảnh khắc rực sáng hiếm hoi, còn cậu đang sống trọn vẹn cả những ngày xám xịt và tẻ nhạt nhất của đời mình. Cuộc đời đang diễn ra của cậu, dù xộc xệch và ngổn ngang, vẫn đáng giá hơn ngàn lần một bức ảnh được tô vẽ trên mạng.
Khám phá nội tâm cùng Arcaself
Bước ra khỏi cuộc đua so sánh bắt đầu từ việc hiểu đâu là thước đo của riêng mình. Arcaself đang được ấp ủ xây dựng để đồng hành cùng cậu trên hành trình hiểu mình.
Tham Gia Hành Trình