Thức ba giờ sáng không ngủ được vì suy nghĩ chạy không ngừng

Đồng hồ điểm đúng ba giờ sáng. Cậu khẽ trở mình để không phát ra tiếng động, mắt mở to nhìn lên trần nhà chìm trong bóng tối lờ mờ. Xung quanh cậu, cả thành phố dường như đã chìm vào một giấc ngủ sâu. Tiếng xe cộ thưa thớt từ đường lớn vọng vào nghe xa xăm, tiếng máy lạnh rù rì đều đặn. Không gian yên tĩnh tuyệt đối, nhưng bên trong đầu cậu thì lại giống như một cái chợ vỡ đang ồn ào náo nhiệt. Những luồng suy nghĩ đan chéo vào nhau, chạy đua không điểm dừng, không cho cậu lấy một giây phút bình yên.

Cậu nhắm chặt mắt, thử đếm cừu, thử tập trung vào nhịp thở, thử nghe những bản nhạc thiền được thiết kế riêng cho việc dễ ngủ. Nhưng vô ích. Bộ não của cậu như một động cơ đã được bơm căng nhiên liệu, càng ép nó dừng, nó càng rồ ga mạnh hơn. Cậu liếc nhìn màn hình điện thoại đã sáng rực, thấy chỉ còn chừng ba tiếng nữa là chuông báo thức sẽ reo lên inh ỏi. Nỗi sợ hãi ập tới: ngày mai mình sẽ vác cái thân xác rệu rã này đến công ty thế nào đây, mình sẽ họp hành ra sao với đôi mắt thâm quầng và cái đầu ong ong. Sự lo lắng về việc không ngủ được lại càng khiến cậu tỉnh táo hơn bao giờ hết.

Bức màn ban ngày và tiếng vọng ban đêm

Vào ban ngày, cậu là một con người bận rộn. Cậu có một lịch trình kín mít với những cuộc họp, những tin nhắn hối thúc công việc, những thông báo dồn dập từ các nhóm chat. Cậu phải giữ hình ảnh một người trưởng thành năng động, giải quyết vấn đề nhanh gọn. Khi rảnh rỗi một chút, cậu lại theo thói quen mở mạng xã hội ra lướt, xem những video ngắn, nghe podcast, nạp liên tục thông tin vào đầu. Cậu tự tạo ra cho mình một màng chắn tiếng ồn vô hình nhưng vô cùng đặc, giúp cậu che lấp đi những âm thanh thật sự đang vang lên từ bên trong.

Nhưng khi đêm xuống, khi những màn hình đã tắt và mọi trách nhiệm được tạm gác lại, lớp màng chắn ấy vỡ tan. Đó là lúc tâm trí cậu đòi lại quyền được lên tiếng. Nó bắt đầu lôi ra một câu nói hớ hênh của cậu trong buổi họp sáng nay để cậu tự trách mình. Nó khơi lại một tin nhắn cộc lốc của người yêu khiến cậu bất an. Nó vẽ ra viễn cảnh tồi tệ nhất về số tiền tiết kiệm đang cạn dần. Thậm chí, nó đặt ra những câu hỏi mang tính sống còn: mình đang làm cái quái gì với cuộc đời mình thế này, mình có đang đi sai đường không.

Việc tâm trí cậu chọn lúc ba giờ sáng để mở cuộc họp với chính nó không có nghĩa là cậu bị bệnh hay có hệ thần kinh yếu kém. Nó chỉ phản ánh một sự thật: cậu đang mang vác quá nhiều cảm xúc chưa được xử lý trong ngày. Những nỗi sợ, sự giận dữ, nỗi buồn hay sự hoang mang đã bị cậu gạt sang một bên bằng câu thần chú "mình đang bận", giờ đây chúng tụ tập lại và gõ cửa tâm trí cậu, đòi sự chú ý mà chúng xứng đáng nhận được.

Trận chiến với chính tâm trí mình

Sai lầm lớn nhất mà chúng ta hay mắc phải khi mất ngủ là coi tâm trí mình như kẻ thù và lao vào đánh nhau với nó. Cậu bực bội quát tháo chính mình: ngủ đi, đừng nghĩ nữa, mày điên à. Nhưng cậu càng dồn ép, tâm trí càng phản kháng. Nó giống như một quả bóng bị dìm xuống nước, cậu dùng lực ấn càng mạnh, nó bật lên càng cao và càng văng vẩy nước tung tóe. Sự căng thẳng leo thang, nhịp tim đập nhanh hơn, cơ thể cậu tiết ra hormone cảnh giác, và giấc ngủ chính thức nói lời từ biệt.

Thay vì chiến đấu, cậu thử thay đổi góc nhìn xem sao. Hãy hình dung những suy nghĩ lộn xộn trong đầu cậu lúc này giống như một đứa trẻ đang hoảng sợ và cần được vỗ về. Đứa trẻ ấy cứ túm lấy áo cậu lôi kéo, chỉ tay về phía những bóng đen góc phòng vì nó sợ. Nếu cậu mắng nó, nó sẽ khóc ré lên. Nhưng nếu cậu chịu khó ngồi xuống ngang tầm với nó, ôm lấy nó và nhẹ nhàng hỏi xem điều gì đang làm nó bất an, nó sẽ dần nín khóc và buông lỏng vòng tay.

Một phương pháp cứu nguy tức thời mà mình hay làm là bật một ngọn đèn vàng mờ ảo, lấy một cuốn sổ nhỏ và một cây bút. Cậu cứ viết ra tất cả những gì đang chạy ngang qua đầu mình. Đừng câu nệ ngữ pháp, đừng cố viết cho hay, nét chữ có thể nguệch ngoạc cũng được. Cậu chỉ đang thực hiện một thao tác đơn giản là chuyển dữ liệu từ một cái ổ cứng đang quá tải ra một không gian lưu trữ ngoài. Khi cậu đổ hết sự lo âu lên mặt giấy, tâm trí cậu sẽ nhẹ nhõm hơn rất nhiều, vì nó biết những vấn đề đó đã được ghi nhận và không cần phải gồng mình ghi nhớ nữa.

Học cách lắng nghe trước khi bóng tối buông xuống

Để giải quyết dứt điểm những đêm trắng, cậu không thể chỉ dựa vào vài mẹo nhỏ lúc nửa đêm. Cách hiệu quả nhất là cậu phải trả món nợ cảm xúc cho tâm trí ngay trong lúc thức. Giữa những giờ làm việc căng thẳng, hãy tập thói quen dừng lại chừng mười phút. Rời khỏi màn hình máy tính, đi dạo một vòng, uống một cốc nước ấm, và tự rà soát lại xem cơ thể mình đang cảm thấy thế nào. Nếu cậu đang bực tức với sếp, hãy thừa nhận sự bực tức đó. Nếu cậu đang kiệt sức, hãy cho phép mình than vãn trong lòng một chút.

Việc cậu gọi đúng tên cảm xúc và đối diện với nó ngay tại thời điểm nó phát sinh sẽ ngăn chặn việc chúng tích tụ lại thành một quả bom nổ chậm vào ban đêm. Khi cậu tôn trọng những biến động nội tâm của mình, tâm trí cậu sẽ không cần phải dùng đến biện pháp cực đoan là cướp đi giấc ngủ để ép cậu phải chú ý nữa. Nếu cậu muốn tìm hiểu sâu hơn về cách làm bạn với những cảm xúc khó nhằn này, bài viết Làm sao để thấu hiểu bản thân hơn trong những lúc bế tắc sẽ mở ra cho cậu vài hướng đi rõ nét hơn.

Và có đôi khi, tiếng ồn ào lúc ba giờ sáng mang một thông điệp lớn lao hơn cậu tưởng. Nó có thể là tiếng nói từ tận sâu thẳm báo hiệu rằng cậu đang sống một cuộc đời không thuộc về mình. Sự trống rỗng, vô nghĩa cứ đeo bám cậu mãi không buông. Nếu điều này nghe có vẻ quen thuộc, cậu hãy tìm đọc bài Khủng hoảng hiện sinh khi cậu cảm thấy trống rỗng, biết đâu cậu sẽ tìm thấy lời giải cho những dằn vặt của mình.

Đêm nay, nếu lỡ cậu lại mở mắt thao láo lúc ba giờ, mình mong cậu đừng giận dữ với bản thân. Hãy hít một hơi thật sâu, đặt bàn tay lên ngực trái để cảm nhận nhịp đập từ tốn của trái tim. Hãy thầm thì với chính mình rằng: mình hiểu bạn đang mệt và đang lo lắng, mình ở đây, mình ghi nhận tất cả, hãy nghỉ ngơi đi và ngày mai chúng ta sẽ cùng giải quyết. Đôi khi, chỉ một lời an toàn chân thành từ chính mình cũng đủ để kéo cơn buồn ngủ quay về.

---