Mình biết có những buổi chiều cậu ngồi thẫn thờ trước màn hình điện thoại, lòng như lửa đốt. Người ấy chỉ trả lời tin nhắn của cậu chậm hơn mọi khi chừng nửa tiếng, hoặc thả một cái icon thay vì một câu nói dài dặn dò thân mật như thường lệ. Với người khác, đó chỉ là sự bận rộn bình thường của công việc. Nhưng với cậu, não bộ lập tức kích hoạt hệ thống báo động đỏ. Cậu bắt đầu tua lại những cuộc trò chuyện gần nhất, soi mói từng dấu chấm phẩy, tự vắt óc suy nghĩ xem mình đã nói hớ câu gì, đã làm sai điều gì. Trong đầu cậu, kịch bản tồi tệ nhất đã được vẽ ra một cách chi tiết: người ta chán mình rồi, người ta sắp rời đi, mọi thứ lại sắp kết thúc.
Và thế là cả một ngày đẹp trời của cậu bị hủy hoại hoàn toàn. Cậu không thể tập trung làm việc, lồng ngực cứ thắt lại, cảm giác bất an dâng lên tới tận cổ họng. Nếu những chuỗi phản ứng sinh lý và tâm lý này nghe quá đỗi quen thuộc, thì cậu à, cậu không hề cô đơn hay kỳ quặc. Cậu đang phải gồng mình gánh vác một trong những chấn thương tâm lý âm ỉ và tàn nhẫn nhất của con người: nỗi sợ bị bỏ rơi. Nó giống như một con quái vật vô hình, luôn rình rập trong bóng tối và sẵn sàng nhảy xổ ra điều khiển cách cậu yêu thương người khác.
Muôn hình vạn trạng của sự sợ hãi
Điều nguy hiểm của nỗi sợ bị bỏ rơi là nó rất hiếm khi xưng đúng tên gọi của mình. Nó ngụy trang dưới những vỏ bọc vô cùng tinh vi, khiến cậu và cả người cậu yêu lầm tưởng đó là tính cách hoặc bản chất của cậu. Có lúc, nó hóa thân thành sự kiểm soát ngột ngạt. Cậu muốn biết đối phương đang ở đâu, làm gì, với ai từng phút từng giây. Cậu giận dỗi vô cớ, ghen tuông với những mối quan hệ xã giao của họ, cần họ phải liên tục xác nhận tình cảm bằng lời nói và hành động. Sự bám víu ấy làm đối phương nghẹt thở, còn cậu thì mệt mỏi rã rời.
Lại có lúc, nỗi sợ này biến cậu thành một kẻ phục tùng đáng thương. Cậu ép mình phải trở nên hoàn hảo, chiều chuộng mọi sở thích của người kia, nuốt ngược những tổn thương và ấm ức vào trong. Cậu không dám nói không, không dám đưa ra yêu cầu cá nhân, chỉ vì một nỗi sợ ám ảnh: nếu mình bộc lộ khuyết điểm hay làm họ phật ý, họ sẽ nhặt đồ đạc và bỏ đi mất. Cậu tự tước đoạt đi giá trị của bản thân để đổi lấy một sự gắn kết bấp bênh.
Đau lòng nhất là khi nỗi sợ bị bỏ rơi biến hình thành sự né tránh lạnh lùng. Vì quá sợ hãi cảm giác đau đớn khi bị người khác quay lưng, cậu tự xây cho mình một bức tường phòng thủ kiên cố. Khi mối quan hệ vừa chớm nở và đang đi vào chiều sâu, cậu bất ngờ tìm cớ gây gổ, đẩy họ ra xa, hoặc tự động nói lời chia tay trước. Cậu phá nát sự tốt đẹp của hiện tại vì thà mình là người chủ động từ bỏ, còn hơn là phải đóng vai nạn nhân bị bỏ lại chơ vơ thêm một lần nào nữa.
Vết sẹo từ những ngày thơ ấu
Có một sự thật này mình mong cậu đón nhận bằng tất cả sự dịu dàng: gốc rễ của những cơn hoảng loạn ấy thường không nằm ở người cậu đang yêu hiện tại. Nó bắt nguồn từ những hạt mầm tối tăm được gieo xuống từ rất lâu, khi cậu còn là một đứa trẻ yếu ớt không có khả năng tự vệ. Có thể cậu đã lớn lên trong một gia đình mà tình thương của cha mẹ luôn đính kèm với những điều kiện khắc nghiệt. Sự chú ý cậu nhận được luôn thất thường, lúc ồn ào vồ vập, lúc lạnh nhạt thờ ơ. Cậu đã quen với việc bị bỏ rơi về mặt cảm xúc ngay trong chính ngôi nhà của mình.
Đứa bé mang nhiều tổn thương ấy đã học được một bài học sinh tồn đau đớn: tình yêu là một món hàng xa xỉ và cực kỳ mong manh, nếu không canh chừng cẩn thận, nó sẽ bị cướp mất bất cứ lúc nào. Đứa bé ấy vẫn sống sót bên trong hình hài người lớn của cậu, và mỗi khi có một tín hiệu nhỏ nhặt nhắc nhở về sự chia ly, nó lại khóc thét lên, giành lấy quyền điều khiển cảm xúc của cậu. Việc nhận diện điều này không nhằm mục đích oán trách cha mẹ hay bất cứ ai trong quá khứ, mà là để cậu có thể ôm lấy đứa trẻ ấy, an ủi nó. Bài viết Đứa trẻ bên trong và những vết thương chưa được vỗ về sẽ là một cẩm nang hữu ích để cậu thực hành việc chữa lành từ gốc rễ này.
Học cách xây dựng điểm tựa từ bên trong
Bước đi đầu tiên để thoát khỏi sự thao túng của nỗi sợ bị bỏ rơi là khả năng tự quan sát. Lần tới, khi cảm giác bất an cuộn trào lên ngực vì một dòng tin nhắn chưa được hồi đáp, cậu hãy khoan bấm gọi điện thoại chất vấn. Nhắm mắt lại, hít thở sâu, và tự nói với lòng mình: cơn bão này là tàn dư của quá khứ, nó không phản ánh sự thật ở thời điểm hiện tại. Khoảng dừng quý giá ấy sẽ tạo ra một vách ngăn an toàn, giúp cậu không bị cuốn vào vòng xoáy của những hành động bộc phát gây tổn thương cho cả hai.
Thực tế là, không có một lời thề non hẹn biển hay một văn bản pháp lý nào có thể đảm bảo một người sẽ ở bên cậu mãi mãi. Chúng ta không thể kiểm soát sự tự do của người khác. Cách duy nhất để cậu có thể yêu một cách thong dong, thanh thản là xây dựng cho mình một điểm tựa vững chắc từ bên trong. Cậu phải trở thành người lớn đáng tin cậy nhất của chính mình. Cậu phải yêu thương và bao dung với mình đủ nhiều, để biết rằng dù có ai đó bước ra khỏi cuộc đời, cậu vẫn còn một mảnh đất tâm hồn phong phú để nương tựa. Nếu cậu đang muốn học cách xây dựng bệ phóng vững chãi này, mình gợi ý cậu đọc thêm bài Học cách yêu thương chính mình trước khi tìm kiếm nửa kia.
Nỗi sợ bị bỏ rơi là một vết thương sâu, có thể nó sẽ thỉnh thoảng nhói lên khi trái gió trở trời, và điều đó hoàn toàn bình thường. Cậu không cần ép bản thân phải hoàn hảo, vô tư lự ngay lập tức. Từng ngày một, bằng sự kiên nhẫn và tình yêu thương vô điều kiện dành cho bản thân, cậu sẽ học được cách nới lỏng vòng tay mình ra. Cậu sẽ yêu một người không phải vì cậu cần họ để lấp đầy nỗi sợ hãi, mà đơn giản vì cậu chọn họ để đồng hành trên một chặng đường tươi đẹp.
Khám phá nội tâm cùng Arcaself
Yêu mà không nơm nớp bắt đầu từ việc hiểu và xoa dịu những vết thương cũ trong mình. Arcaself đang được ấp ủ xây dựng để đồng hành cùng cậu trên hành trình đó.
Tham Gia Hành Trình