Khi mình yêu người khác nhiều hơn yêu chính mình

Cậu là cái đứa luôn xung phong giữ lịch sinh nhật của cả đám bạn, là người tinh ý nhận ra một cái thở dài rất khẽ của đứa bạn thân dẫu nó đang cười nói ồn ào. Khi người yêu nhắn một tin cụt lủn lúc hai giờ sáng bảo rằng họ đang thấy tồi tệ, cậu sẵn sàng tung chăn bật dậy, dẹp luôn cái báo thức sáu giờ sáng mai đi làm chỉ để ngồi gõ cho họ một đoạn tin dài an ủi. Cậu thuộc nằm lòng ly nước ép của người này không đường, tô phở của người kia nhiều hành. Cậu cho đi trơn tru và tự nhiên như hơi thở. Sự hiện diện của cậu luôn là tấm lưới an toàn mềm mại nhất để đỡ lấy những người xung quanh khi họ chông chênh.

Thế nhưng, nếu lúc này có ai đó đột ngột hỏi cậu: "Lần gần nhất cậu mua một món quà nhỏ chỉ để thưởng cho bản thân, hay từ chối một cuộc nhậu chỉ vì muốn ngủ sớm, là khi nào?", cậu sẽ ngớ người ra. Lục lọi trí nhớ mãi cũng chẳng moi ra được cái ngày đó. Cậu có thể vỗ vai tha thứ cho lỗi lầm tày đình của một người bạn trong chớp mắt, nhưng lại tự cào xé, đay nghiến bản thân cả tuần trời chỉ vì một câu nói lỡ lời trong cuộc họp. Cậu kiên nhẫn ngồi quán cà phê hàng giờ đồng hồ để nghe bạn mình khóc lóc vì thất tình, nhưng hễ ngực mình có chút nhói lên, cậu liền lập tức ấn nó xuống, tự khóa chặt nó vào cái ngăn kéo có dán nhãn "chuyện vặt, đừng làm phiền người khác". Cậu hào phóng với cả thế giới, nhưng lại là một kẻ keo kiệt tàn nhẫn với chính cái hình hài đang mang.

Sự hy sinh quên mình chưa chắc đã thuần khiết là lòng tốt

Từ bé, tụi mình được dặn dò phải biết sống vì người khác, phải biết nhường nhịn, hi sinh mới là người tốt. Chăm sóc người khác đúng là một điều tử tế, nhưng khi cái cán cân nó lệnh hẳn một bên đến mức trục bánh xe của cậu gãy gập, khi cậu lấy máu mình ra để tiếp cho người khác đến mức mình khô kiệt, thì đằng sau sự cho đi ấy có thể đang giấu một nỗi sợ. Nỗi sợ vô hình đó thì thầm rằng: giá trị của cậu chỉ được đong đếm bằng mức độ hữu dụng của cậu đối với người khác. Rằng nếu cậu không giúp đỡ, không nhận thiệt thòi về mình, cậu sẽ không có lý do gì để được họ yêu thương hay giữ lại.

Cái kịch bản này thường được viết từ những ngày cậu còn rất nhỏ, lúc cậu nhận ra người lớn chỉ mỉm cười và xoa đầu cậu khi cậu ngoan ngoãn, nghe lời, và biết tự chơi một mình không nhõng nhẽo. Cái đứa trẻ ấy lớn lên, đinh ninh rằng tình yêu là một món hàng phải lao động quần quật mới kiếm được, chứ không phải là thứ khí trời hiển nhiên mình được hưởng. Thế là cậu cứ vét cạn vốn liếng của mình ra cho, cho vô tội vạ. Một nửa là vì thương thật, nhưng nửa còn lại là nỗi hoảng loạn lờ mờ: nếu mình ngừng chăm sóc họ, liệu có ai còn thèm ở cạnh mình không?

Và cái bill tính tiền cho sự hao mòn này không đến ngay lập tức. Nó cứ tí tách từng giọt, gom lại thành một cái hồ chứa đầy sự kiệt quệ câm lặng. Có lúc ngồi giữa một mâm bạn bè ồn ã, cậu vẫn thấy mình bơ vơ và rỗng tuếch đến đáng sợ. Đó là lúc cậu nhận ra mình đã rót cạn nước sang những cái ly khác, còn ly của mình thì nứt nẻ khô rang. Nếu cậu thấy lòng mình chênh vênh ở đoạn này, bài Tình duyên và yêu thương chính mình sẽ là một trạm dừng để cậu học cách vá lại cái ly của mình.

Yêu mình không phải là tội lỗi của sự ích kỷ

Mỗi lần cậu manh nha nghĩ đến chuyện ưu tiên mình một chút, cái radar đạo đức trong cậu lại rú lên inh ỏi. Cậu sợ bị dán nhãn là kẻ ích kỷ, máu lạnh. Cậu hình dung việc "yêu bản thân" là phải hất hủi mọi người, sống khép kín và lạnh nhạt, phản bội lại hình ảnh một người tốt mà cậu dày công xây dựng. Nhưng thực ra, yêu thương mình và yêu thương người khác không phải là hai đội bóng đang tranh một cái cúp. Cậu không thể tiếp tục sưởi ấm cho ai nếu bản thân cậu đã thành một đống tro tàn. Khi cậu chọn đi ngủ sớm thay vì thức nghe bạn than vãn lần thứ một trăm về một chuyện cũ rích, cậu không tước đoạt tình thương của họ. Cậu chỉ đang sạc lại pin, để ngày mai cậu có thể thương họ bằng một thứ năng lượng trong lành, đầy đặn, chứ không phải sự bực dọc hay chịu đựng.

Bài học vỡ lòng của việc yêu bản thân là biết giăng ra một cái ranh giới. Biết nói câu "Không, mình mệt rồi" mà không thấy tội lỗi. Biết lùi lại một bước để người khác tự xách cái túi rác cảm xúc của họ, thay vì gồng lưng gánh vác hộ. Chuyện này ban đầu sẽ cực kỳ ngượng ngập với một người quen nhận thiệt về mình, nhưng đó là thứ xi măng duy nhất giữ cho các mối quan hệ không bị sụp đổ vì sự kiệt sức. Nếu cậu chưa biết bắt đầu từ đâu, bài Nghệ thuật nói Không và thiết lập ranh giới cá nhân có thể hướng dẫn cậu những nét vẽ đầu tiên để tạo ra cái vòng tròn bảo vệ đó.

Thương lấy mình như thương một người bạn tri kỷ

Cậu không cần đùng một cái đòi đi spa đắt đỏ hay bỏ việc đi du lịch để chứng minh mình đang "yêu bản thân". Mọi thứ có thể khởi đầu từ một khoảnh khắc rất nhỏ: lúc cậu định gật đầu ôm thêm một công việc hộ người khác, hãy khựng lại ba giây và tự hỏi: "Mình lúc này, ngay giây phút này, đang cần cái gì nhất?". Có khi câu trả lời chỉ đơn giản là một cốc nước lọc và mười phút nhắm mắt nghỉ ngơi. Việc cậu làm theo cái nhu cầu nhỏ xíu ấy đã là một nụ hôn dịu dàng cậu tự đặt lên trán mình rồi.

Một cách nữa, hãy chú ý đến cái "đài phát thanh" bên trong đầu cậu. Khi một người bạn lỡ làm hỏng việc, cậu sẽ vỗ vai họ, rót một ly nước và bảo "Không sao đâu, mai làm lại". Nhưng nếu cậu là người làm hỏng, cái đài phát thanh ấy sẽ lập tức rít lên: "Mày đồ vô dụng, đồ ăn hại". Lần tới, khi cái giọng nói the thé đó cất lên, cậu hãy hít một hơi, và thử thay thế nó bằng câu nói mà cậu sẽ dùng với đứa bạn thân nhất của mình. Trò chuyện với chính mình bằng một sự khoan dung tử tế.

Cậu à, cậu đã dùng cả thanh xuân để chứng minh cho thế giới thấy cậu là một người yêu thương người khác giỏi nhường nào. Sự nồng ấm đó của cậu rất tuyệt vời. Nhưng bây giờ, có lẽ đã đến lúc cậu bẻ cong cái vòi nước tình cảm dạt dào ấy, hướng nó về tưới tắm cho chính cái mảng đất cằn cỗi dưới chân mình. Không phải để bớt thương ai đó đi, mà để ghi tên cậu lên dòng đầu tiên của danh sách những người xứng đáng được chăm sóc. Đứa trẻ bên trong cậu đã đợi quá lâu rồi. Và nhớ này, cậu xứng đáng được cưng chiều nâng niu, không vì cậu đã làm gì cho ai, mà chỉ đơn giản vì cậu có mặt trên cõi đời này.

---