Tha thứ cho người cũ không phải vì họ, mà vì mình

Lịch trên bàn đã xé đi mấy cuốn, và bạn bè cũng thôi rón rén khi nhắc đến chuyện tình cảm trước mặt cậu. Cậu tưởng mình đã gỡ xong cái tên ấy ra khỏi cuộc đời, đã đóng nắp hộp kỷ niệm và cất kỹ vào một xó. Thế nhưng có những đêm đi làm về muộn, vô tình chạy ngang qua góc phố hồi xưa hay nán lại lâu một chút trước một quán quen, lòng cậu bỗng dưng hẫng đi một nhịp. Ngực vẫn thắt lại y như ngày đầu tiên. Đó không hẳn là tình yêu còn sót lại, mà là một khối cảm xúc đặc quánh, sắc lẹm: cơn giận vì những tổn thương họ để lại, sự cay đắng vì cách mọi thứ kết thúc trong im lặng mập mờ, và dai dẳng nhất, là cái câu hỏi không lời đáp cứ vang lên dội xuống: tại sao lại đối xử với mình như thế?

Người ta vẫn hay khuyên cậu nên rộng lượng, nên tha thứ để quá khứ ngủ yên. Nhưng mỗi lần hai chữ "tha thứ" xẹt qua đầu, cậu lại thấy cục nghẹn trào lên cổ họng. Trong mắt cậu lúc này, tha thứ giống như một sự thỏa hiệp yếu hèn, là cậu tự vạch một đường phấn xóa trắng mọi lỗi lầm cho họ, là lời thừa nhận rằng sự chà đạp của họ chẳng có gì to tát. Cậu thấy oan uổng, thấy không cam tâm. Thế là cậu cắn răng ôm chặt lấy khối uất ức ấy, tha lôi nó từ ngày này qua tháng nọ, mà quên mất rằng, người đang oằn lưng gánh chịu sức nặng ấy chẳng phải ai khác, ngoài chính cậu.

Tha thứ là đặc ân cậu tự trao cho mình, không phải cho họ

Có một cú lừa ngoạn mục về khái niệm tha thứ mà tụi mình hay mắc phải. Ta vẫn tin rằng tha thứ là một món quà đắt giá mình ban tặng cho kẻ đã làm mình khóc. Nếu nghĩ như vậy, cậu sẽ thấy vô lý đến mức nực cười: tại sao mình phải ban ơn cho một kẻ còn chẳng buồn nói một lời xin lỗi tử tế, một kẻ đang nhởn nhơ sống tiếp mà không hề bận tâm đến mớ hỗn độn họ để lại trong cậu?

Nhưng thật ra, tha thứ không xoay quanh cái trục mang tên họ. Nó không mang ý nghĩa là hành động của họ là đúng đắn, không phải là lời bào chữa cho sự tệ bạc, càng không bao gồm việc cậu phải mở cửa đón họ quay lại đời mình. Cậu hoàn toàn có thể tha thứ cho một người mà vẫn chặn mọi phương thức liên lạc với họ đến hết đời. Tha thứ, hiểu một cách mộc mạc nhất, là khoảnh khắc cậu quyết định tự cắt đứt sợi dây rốn hút máu nối giữa cậu và nỗi đau cũ. Là việc cậu đặt xuống một tảng đá quá nặng tay, không phải vì tảng đá đó bỗng dưng nhẹ đi, mà vì tay cậu đã tấy đỏ, đã rã rời, và cậu muốn dùng đôi tay ấy để ôm lấy chính mình và sống tiếp.

Khi cậu khư khư giữ một cơn giận, cậu đinh ninh rằng sự thù hận đó là bản án trừng phạt người kia. Nhưng người kia đã bay xa khỏi quỹ đạo của cậu từ đời thuở nào rồi. Cái nhà tù giận dữ cậu xây lên, người duy nhất bị giam cầm trong đó chính là cậu. Mỗi lần cậu lôi câu chuyện cũ ra tua đi tua lại trong đầu, là cậu đang trao cho họ con dao để họ tiếp tục cứa vào cậu thêm một lần nữa. Tha thứ là việc cậu dứt khoát giật lại con dao đó, bước ra khỏi phòng giam, và tự tay khóa cửa lại vứt chìa đi.

Vì sao buông tay lại giống như mất đi một điểm tựa

Lý thuyết là vậy, nhưng tại sao cái nắm tay để buông ra lại khó khăn đến thế? Một phần vì cơn giận, dù làm cậu mệt nhoài, lại ban cho cậu một bộ giáp an toàn. Khi đứng ở vị trí của người bị tổn thương, cậu thấy mình là người đúng, là nạn nhân của sự bất công. Cơn giận đó là tiếng thét khẳng định phẩm giá của cậu trong một câu chuyện làm cậu thấy mình nhỏ bé và rẻ rúng. Buông cơn giận xuống, cậu hoảng sợ vì tưởng chừng mình cũng đang buông luôn lời minh chứng cho nỗi đau của mình, sợ rằng nếu mình không làm ầm lên, thế giới sẽ vùi lấp đi cái sự thật rằng mình đã bị đối xử tàn tệ.

Và một phần sâu thẳm hơn, việc nuôi nấng cơn giận với một người, trớ trêu thay, lại là một dạng níu kéo. Căm ghét một người vẫn là một sự gắn kết. Phải buông cơn giận đó ra, cậu bị ép phải đối mặt với sự thật trần trụi: mối quan hệ này đã chết hẳn, và họ đã hoàn toàn là người dưng. Với nhiều người, khoảng không vô định khi phải tự đứng một mình còn đáng khiếp sợ hơn ngọn lửa của sự thù hận. Nếu cậu thấy lòng mình chênh vênh ở khúc này, bài Khi mình giữ một mối quan hệ chỉ vì sợ ở một mình có thể giúp cậu chạm tay vào cái phần đang run rẩy đó.

Tha thứ không phải là chuyện của một cái búng tay

Cậu không cần phải dồn ép mình thức dậy vào ngày mai và tuyên bố dõng dạc: "Mình tha thứ cho họ". Tha thứ không phải là một nút bấm on/off. Nó giống như việc cậu bóc từng lớp vỏ hành, cay xè mắt, có lúc tưởng xong rồi mà hôm sau lại khóc tiếp. Nó là biểu đồ hình sin, có ngày cậu thấy lòng nhẹ bẫng trôi êm, rồi một hôm trời mưa bão một kỷ niệm lại quật cậu ngã nhào về vạch xuất phát. Nhưng hãy tin mình đi, cậu không hề đi lùi. Cậu chỉ đang đi một vòng xoắn ốc để đào sâu thêm sự chữa lành. Mỗi lần cơn đau cũ ùa về, mà cậu đối xử với bản thân mình tử tế hơn một chút, ít chì chiết mình hơn một chút, là cậu đã tiến thêm một nấc rồi.

Và mảnh ghép quan trọng nhất trong bức tranh này thường là thứ cậu hay bỏ quên: tha thứ cho chính mình. Hãy tha thứ cho cái phiên bản ngây ngốc của cậu ngày xưa, cái phiên bản đã dốc lòng tin tưởng sai người, đã mù quáng ở lại quá lâu, đã tự dối mình bằng những tín hiệu rõ mười mươi. Cậu không cần tự cắn rứt vì mình đã trao đi tình yêu chân thành. Cậu của ngày hôm đó chỉ đơn giản là đang làm tốt nhất với tầm nhìn và sự hiểu biết mà cậu có ở thời điểm ấy. Nếu nỗi hận người cũ thường xuyên đi kèm với sự chán ghét bản thân, bài Nỗi sợ bị bỏ rơi âm thầm điều khiển cách mình yêu sẽ giúp cậu ôm ấp lại cái đứa trẻ bên trong đầy xước xát.

Cậu không nợ người đó bất kỳ lời tha thứ hay cái gật đầu nào. Nhưng cậu à, cậu nợ chính bản thân mình một bầu trời nhẹ nhõm. Bộ giáp gai góc cậu đang mặc đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ cậu lúc giông bão nhất rồi, bây giờ cậu có thể gỡ nó ra. Cậu bỏ lại phía sau không phải vì họ tốt đẹp đến mức đáng được khoan hồng, mà vì đôi vai cậu đã quá xứng đáng được thảnh thơi, và trái tim cậu cần được dọn chỗ để đón những vệt nắng mới ấm áp hơn.

---