Khi thương cha mẹ mà vẫn thấy nghẹn lòng mỗi mùa Vu Lan

Cứ mỗi độ tháng Tám âm lịch, mạng xã hội lại rợp trời những biểu tượng bông hồng cài áo. Chỗ này là một đoạn clip ngắn quay lại bóng lưng một người mẹ đang lúi húi nhặt rau, chỗ kia là dòng trạng thái dài dằng dặc nhắc nhở mỗi người hãy ôm lấy cha mẹ khi còn có thể. Những giai điệu về tình mẫu tử vang lên ở khắp mọi quán cà phê ven đường. Lẽ ra, đứng giữa cái bầu không khí thiêng liêng ấy, cậu phải thấy lồng ngực mình ngập tràn sự biết ơn và ấm áp. Nhưng kỳ lạ thay, mỗi lần lướt qua một bài đăng như vậy, ngón tay cậu lại khựng lại. Một cục nghẹn từ đâu dâng lên chặn ngay cổ họng. Có một khoảng trống lạnh lẽo rỗng tuếch bên trong mà những bông hồng đỏ trên mạng không thể nào lấp đầy được.

Cậu thương cha mẹ chứ, điều đó chân thật không thể chối cãi. Cậu làm việc quần quật để gửi tiền về phụ giúp gia đình, mua sắm tivi tủ lạnh, lo từng hộp thuốc bổ. Nhưng sâu thẳm dưới lớp vỏ bọc đứa con hiếu thảo ấy, có một sự rạn nứt câm lặng. Đó là một câu nói chì chiết vô tình trong bữa cơm chiều mười năm trước mà cậu vẫn nhớ từng chữ một. Đó là cái cái vung tay đòn roi trong một cơn giận vô cớ. Hay đơn giản là sự im lặng ghẻ lạnh mỗi khi cậu cố gắng giãi bày một ước mơ không vừa ý họ. Cậu mang vác những ký ức rướm máu ấy, đậy kín nắp lại, cố tỏ ra bình thường, nhưng mỗi mùa Vu Lan đến, nó lại cựa quậy, rỉ rả buốt nhức.

Và cái thứ cảm giác khủng khiếp nhất kéo theo sau cơn đau ấy, chính là sự tội lỗi. Cậu tự xỉ vả bản thân: "Cha mẹ nuôi mình khôn lớn vất vả thế kia, đến bây giờ tóc đã bạc hết rồi, sao mình còn ôm hận chuyện ngày xưa? Sao người ta thương cha mẹ trọn vẹn, thanh thản thế, còn mình thì lại đầy sự trách móc và vướng víu?". Cậu tự dán cho mình cái nhãn "bất hiếu". Cậu sợ hãi giấu nhẹm mớ bòng bong này, không dám hé răng kể với bất kỳ ai, bởi vì ở cái xã hội này, than thở về cha mẹ là một điều cấm kỵ. Thế là cậu nhét nó vào sâu thêm một chút, để rồi mỗi năm đến rằm tháng bảy, lồng ngực cậu lại nặng thêm một tầng đá tảng.

Thương và đau hoàn toàn có quyền ngồi chung một băng ghế

Rất nhiều người lớn lên với một kịch bản rập khuôn: tình yêu gia đình phải luôn thiêng liêng, tinh khiết và không tì vết. Nếu cậu đã yêu thương cha mẹ, cậu không được phép giận hờn, không được nhớ những lúc họ làm cậu khóc. Người ta hay mặc định tình thương và tổn thương là hai kẻ thù không đội trời chung. Nhưng tâm hồn con người đâu phải là một bài toán nhị phân chỉ có đúng và sai. Cậu hoàn toàn có thể rớt nước mắt xót xa khi thấy đôi bàn tay mẹ chai sần vì giặt giũ, nhưng cùng lúc đó, cậu vẫn có quyền uất ức tột cùng vì mẹ chưa từng một lần khen ngợi sự nỗ lực của cậu. Hai cảm xúc ấy, tưởng chừng như trái ngược, nhưng lại đang nắm tay nhau cùng tồn tại vẹn nguyên trong trái tim cậu.

Cha mẹ cậu, trước khi mang danh xưng vĩ đại ấy, họ cũng chỉ là những con người bình thường, với những vết xước bầm dập của riêng họ. Họ đã yêu thương cậu bằng tất cả những vốn liếng ít ỏi mà họ có. Nhưng đôi khi, cái cách tốt nhất của họ lại là một liều thuốc độc đối với cậu. Sự bảo bọc quá mức biến thành sợi dây xích nghẹt thở. Sự kỳ vọng vươn lên thoát nghèo biến thành những lời miệt thị khi điểm số của cậu sụt giảm. Thừa nhận những vết sẹo do cha mẹ gây ra không đồng nghĩa với việc cậu phủi sạch công lao nuôi dưỡng của họ. Nó chỉ đơn giản là cậu dám gọi tên một sự thật phức tạp: cha mẹ đã cho cậu hình hài và mạng sống, nhưng cũng chính họ, bằng sự vụng về của mình, đã tặng cậu những vết thương tấy đỏ. Thậm chí, những vết xước ấy có khi lại là di sản mà ông bà nội ngoại đã vô tình để lại cho họ. Nếu cậu muốn lần theo dấu vết của dòng chảy này, bài Chữa lành tổn thương thế hệ trong gia đình sẽ giúp cậu gỡ rối dần dần.

Chữa lành không bắt buộc phải có một lời xin lỗi

Mỗi khi nhắc đến từ "làm hòa" với gia đình, não bộ cậu tự động vẽ ra một thước phim cảm động: cậu và cha mẹ ngồi trên sô pha, hai bên nước mắt lưng tròng, nói ra hết mọi khúc mắc, cha mẹ ôm lấy cậu và nói "Ba mẹ xin lỗi con". Cảnh tượng ấy rất đẹp, thế nhưng ngoài đời, có thể nó sẽ không bao giờ xảy ra. Có những bậc phụ huynh sẽ mang theo cái tôi cứng cỏi của họ xuống tận nấm mồ. Họ sẽ gắp cho cậu một miếng thịt to nhất trong mâm cơm, nhưng sẽ không bao giờ mở miệng cất lời xin lỗi vì đã từng tát cậu trước mặt bạn bè. Nếu cậu cứ ghim đời mình vào việc chờ đợi một sự hối lỗi từ họ để được chữa lành, cậu sẽ kẹt lại mãi mãi.

Sự chữa lành thật sự bắt đầu từ phía bên kia của căn phòng: từ chính cậu. Cậu không cần cha mẹ phải thay đổi thì cậu mới được phép thanh thản. Bước đi đầu tiên, và cũng là khó nhất, chỉ đơn giản là cậu cho phép mình được đau. Khi sự uất ức cuộn lên, thay vì mắng mỏ bản thân là đồ bất hiếu, cậu thử hít một hơi sâu và nói thầm: "Ừ, ngày hôm đó mình đã rất tủi thân. Mình được quyền buồn vì điều đó". Cậu không cần phải lôi cha mẹ ra cãi nhau hay chất vấn. Cậu chỉ cần ngừng việc bịt miệng đứa trẻ đang khóc gào bên trong mình. Khi cậu cho phép mình đối diện với tổn thương mà không phán xét, cái nút thắt trong ngực sẽ tự động nới lỏng ra một chút.

Sau đó, khi lồng ngực đã nhẹ hơn, đôi khi cậu có thể lùi lại một bước để nhìn cha mẹ như những người xa lạ đang mang nhiều vết xước. Họ lớn lên trong thời bao cấp thiếu thốn, nơi một bữa cơm no quan trọng hơn một câu nói an ủi. Họ không được ai dạy cách hỏi "Hôm nay con đi học có buồn không?", bởi vì hồi xưa, ông bà cũng chỉ quất roi và cấm họ khóc. Họ rót cho cậu ly nước từ một cái bình đã cạn khô tình cảm. Thấy được cái gốc rễ đó, không phải để cậu bấm nút tẩy trắng cho những lỗi lầm của họ, mà là để cậu buông bỏ cái ảo tưởng rằng "Bởi vì mình không ngoan nên cha mẹ mới đối xử tệ với mình". Không phải cậu không xứng đáng được thương, chỉ là những người sinh ra cậu đã không biết cách thương sao cho đúng.

Hiếu thảo không có nghĩa là đập vỡ bản thân

Một cái bẫy khổng lồ mà rất nhiều người trưởng thành mắc phải: đánh đồng sự hiếu thảo với sự cam chịu. Cậu nghĩ rằng để bù đắp công ơn sinh thành, cậu phải răm rắp nghe lời, phải làm cái nghề họ thích, lấy người họ ưng, và gánh vác mọi bực dọc, trách móc của họ mà không được phản kháng. Cậu tự bào mòn bản thân mình thành một cái bóng vô hình để vừa vặn với khuôn mẫu của gia đình. Nhưng tình thương chân chính không yêu cầu cậu phải giết chết cá tính của mình. Cậu có thể mua vé cho cha mẹ đi du lịch, nhưng cậu cũng có quyền từ chối về ăn một bữa cơm nếu biết trước bữa cơm đó sẽ đầy tiếng chửi bới. Giữ lại một khoảng cách an toàn để tự bảo vệ mình là một dạng trưởng thành tột bậc. Nếu cậu hay bị cuốn vào cái guồng quay hy sinh đến kiệt quệ, bài Khi mình yêu người khác nhiều hơn yêu chính mình sẽ chỉ cho cậu cách nhặt lại từng mảnh của bản thân.

Vu Lan này, khi cậu nhìn dòng người xếp hàng cài bông hồng đỏ, nếu trong lòng cậu cuộn lên một cảm giác chát chúa khó định hình, việc dịu dàng ôm lấy nó là một điều cậu hoàn toàn được phép làm. Cậu không phải là một đứa con tồi tệ. Sự chắp vá, ngổn ngang ấy mới chính là hình dáng chân thật nhất của một gia đình. Cậu có thể chắp tay tạ ơn đấng sinh thành vì đã cho cậu cơ hội được có mặt trên đời, đồng thời vẫn có thể rơm rớm nước mắt xót thương cho những vết sẹo dọc ngang trong quá khứ. Cả hai điều đó đều đẹp, đều là những mảnh ghép của một trái tim biết đau và biết yêu thương. Và quan trọng nhất, cậu được quyền cài lên ngực mình một bông hồng, không phải chỉ để dành cho cha mẹ, mà để dành cho chính cậu vì đã kiên cường lớn lên.

---